تأکید غریبآبادی بر مسئولیت کشورهای ساحلی در تأمین امنیت و ضرورت تقویت دیپلماسی خزر
معاون امور حقوقی و بین المللی وزارت امور خارجه و نماینده ویژه ایران در امور خزر در سخنانی به مناسبت روز خزر در مراسمی بر اهمیت پهنه دریای خزر و مسئولیت مشترک کشورهای ساحلی در قبال آن تاکید کرد.
به گزارش آژانس خبری مظفریه، کاظم غریبآبادی، معاون امور حقوقی و بین المللی وزارت امور خارجه و نماینده ویژه جمهوری اسلامی ایران در امور خزر در سخنانی به مناسبت روز خزر (۲۱ مردادماه) در مراسمی با حضور جمعی از مسئولان، کارشناسان و اعضای جامعه دیپلماتیک در سازمان حفاظت محیط زیست، بر اهمیت پهنه آبی دریای خزر و مسئولیت مشترک کشورهای ساحلی در قبال آن تأکید کرد.
وی با اشاره به بیست سال اجرای کنوانسیون تهران، اظهار کرد که این سند نهتنها یک چارچوب حقوقی برای همکاریهای زیستمحیطی می باشد، بلکه بستری برای استمرار گفتوگو و ابتکار مشترک میان کشورهای ساحلی است. وی خاطرنشان کرد: «امنیت و ثبات دریای خزر مسئولیتی درونزا و منطقهای است و باید توسط کشورهای ساحلی و از طریق سازوکارهای مشترک تأمین شود. حضور نظامی قدرتهای خارجی در این حوزه مغایر با کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای خزر است.»
متن سخنرانی کاظم غریب آبادی، معاون محترم حقوقی و بین المللی وزرات امور خارجه، به مناسبت روز خزر
بسمالله الرحمن الرحیم
آقایان و خانم ها
مهمانان ارجمند
پیش از آغاز سخن، لازم میدانم از سرکار خانم دکتر انصاری، معاون محترم رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، و همکاران ایشان، برای تلاشهای ارزشمند و مستمر در مسیر حفاظت از محیط زیست دریای خزر و تقویت همکاریهای منطقهای در این زمینه، صمیمانه تشکر و قدردانی کنم.
۲۱ مردادماه، روز خزر که یادآور اهمیت این پهنه آبی و مسئولیت مشترک کشورهای ساحلی در قبال آن است. ۲۳ سال پیش در چنین روزی کشور ساحلی دریای خزر، در تهران، کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریای خزر، معروف به کنوانسیون تهران را به امضا رساندند و بیست سال از اجرای آن می گذرد.
دریای خزر برای ایران و کشورهای ساحلی آن، همواره فراتر از یک پهنه آبی بوده است. خزر در طول تاریخ، بخشی از جغرافیا، هویت و مناسبات ملتهای پیرامون خود بوده و در شکلگیری روابط میان جوامع این منطقه نقش داشته است. این دریا طی قرنها نهتنها مسیر ارتباط و تجارت، بلکه بستری برای رفت وآمد انسانها، انتقال فرهنگها، شکلگیری مناسبات اجتماعی و گسترش تعامل میان جوامع پیرامونی خود بوده است.این دریا در بسیاری از مقاطع تاریخی، بیش از آنکه عامل جدایی باشد، پل ارتباطی میان ملتها بوده است.
تحولات اخیر منطقه و بهویژه جنگ ۴۰روزه اخیر رژیم صهیونیستی و آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران، و پیامدهای آن، بار دیگر اهمیت ژئوپلیتیکی و راهبردی دریای خزر را بیش از پیش آشکار کرد و جایگاه این پهنه آبی را در محاسبات راهبردی کشورهای ساحلی و مناسبات منطقهای برجستهتر ساخت.
کشورهای ساحلی خزر، بیش از هر کشور دیگری، از تحولات این دریا تأثیر میپذیرند و طبیعی است که مسئولیت اصلی را نیز در قبال امنیت، ثبات و آینده آن بر عهده داشته باشند. امنیت خزر، پیش از هر چیز، یک مسئولیت منطقهای و درونزا است و باید توسط کشورهای ساحلی و از طریق سازوکارهای مورد توافق آنها تأمین و حفظ شود.
کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای خزر، در این چارچوب، بر مسئولیت کشورهای ساحلی در قبال امنیت حوزه خزر و ممنوعیت حضور نظامی کشورهای خارجی تاکید ویژه داریم. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که امنیت خزر نباید به عرصهای برای رقابت یا حضور قدرتهای خارج از منطقه تبدیل شود. کشورهای ساحلی خود قادرند و باید بتوانند درباره امنیت، ثبات و آینده دریای خزر گفتوگو و تصمیمگیری کنند. خزر میتواند و باید نمونهای از یک نظام امنیت منطقهای باشد که توسط کشورهای منطقه و برای کشورهای منطقه شکل می گیرد.
خانمها و آقایان،
اختلاف دیدگاهها و تفاوت اولویتهای ملی، امری طبیعی است و نمیتوان انتظار داشت پنج کشور ساحلی در همه موضوعات نگاه یکسانی داشته باشند. با این وجود خزر یکی از حوزههایی است که علیرغم تفاوت دیدگاهها، همچنان امکان گفتوگو و همکاری را میان پنج کشور حفظ میکند. به اعتقاد ما، خزر ظرفیت آن را دارد که در کنار سایر ابعاد روابط پنج کشور، به یکی از عرصههای اعتمادسازی و همکاری منطقهای تبدیل شود.
در میان این مجموعه از مؤلفهها، حفاظت از محیط زیست خزر جایگاه ویژهای دارد. حفاظت از محیط زیست خزر صرفاً یک دغدغه زیستمحیطی نیست. اگر قرار است خزر همچنان یک پهنه زنده، قابل بهرهبرداری و برخوردار از ظرفیتهای اقتصادی، اجتماعی و راهبردی باقی بماند، حفاظت از محیط زیست آن یک ضرورت اساسی است. تضعیف اکوسیستم خزر، کاهش منابع زنده، آلودگی، تغییرات اقلیمی و کاهش سطح آب میتواند مستقیماً بر زندگی جوامع ساحلی، فعالیتهای اقتصادی، شیلات، حملونقل، بنادر و زیرساختهای ساحلی اثر بگذارد.
در این میان، کاهش سطح آب خزر موضوعی است که اهمیت همکاری منطقهای را بیش از پیش نشان میدهد. این مسئله محدود به قلمرو یک کشور نیست و پیامدهای آن میتواند در بخشهای مختلف سواحل خزر نمایان شود. هیچ کشور ساحلی نمیتواند به تنهایی برای چنین پدیدهای، راهحل جامع ارائه کند. ما به دادههای مشترک، مطالعات علمی، پایش هماهنگ، تبادل اطلاعات و در نهایت، تصمیمهای مشترک نیاز داریم. از اینرو، حفاظت از محیط زیست خزر در واقع بخشی از تلاش برای حفظ خود خزر و تداوم ظرفیتهای آن برای نسلهای آینده است.
در این چارچوب، کنوانسیون تهران ظرفیت بسیار مهمی برای حفظ و تقویت این همکاری دارد. این کنوانسیون تنها یک چارچوب حقوقی برای همکاریهای زیستمحیطی نیست؛ بلکه میتواند بستری برای استمرار گفتوگو میان پنج کشور ساحلی درباره آینده خزر باشد.
ما معتقدیم باید از ظرفیتهای موجود در کنوانسیون تهران بیش از گذشته استفاده کنیم و این چارچوب را به بستری مؤثرتر برای همکاریهای عملی، تبادل دانش و اطلاعات و شکلگیری ابتکارات مشترک تبدیل کنیم. از این منظر، برگزاری منظم و مؤثر کنفرانس اعضای کنوانسیون تهران، اهمیت ویژهای پیدا میکند.
در حال حاضر، به نظر میرسد با موافقت کشورهای ساحلی، زمینه برای برگزاری هفتمین کنفرانس اعضای کنوانسیون تهران، در تهران فراهم شده است و انشالله در تاریخ اول مهر این اجلاس را با حضور مقامات عالی رتبه پنج کشور ساحلی، برگزار خواهیم نمود. با توجه به زمان محدودی که تا برگزاری این نشست باقی مانده است، ضروری است از هماکنون تمامی کشورهای ساحلی، هماهنگیها و تمهیدات لازم را برای برگزاری هرچه شایستهتر این اجلاس به عمل آورند.
حضور کشورهای ساحلی در تهران میتواند فرصتی باشد برای گفتوگو درباره موضوعات مورد علاقه مشترک، تقویت تماسهای دوجانبه و چندجانبه، تبادل دیدگاهها و ایجاد زمینه برای تعاملات سازندهتر در آینده.باید از این حضور برای تقویت “دیپلماسی خزر” استفاده کنیم.
دیپلماسی خزر به معنای جایگزین کردن یک چارچوب با چارچوبهای موجود نیست؛ بلکه به معنای استفاده از ظرفیت خزر برای حفظ ارتباط، گفتوگو و همکاری میان کشورهای ساحلی است. از این منظر، کاپ ۷ میتواند علاوه بر دستاوردهای محیطزیستی، فرصت مناسبی برای تقویت روابط میان کشورهای ساحلی و ایجاد زمینه برای همکاریهای جدید باشد.
خانمها و آقایان،
.مسئولیت مشترک ما تنها حفاظت از یک پهنه آبی نیست؛ ما باید از مجموعهای از منافع، پیوندها، ظرفیتها و میراث مشترکی حفاظت کنیم که در طول تاریخ، میان مردمان پیرامون خزر شکل گرفته است. خزر پیش از ما وجود داشته است؛ امروز میراث مشترک ماست و پس از ما نیز باید برای نسلهای آینده باقی بماند. دولتها، سیاستها و اولویتها ممکن است در گذر زمان تغییر کنند، اما آنچه میتواند پایدار بماند، پیوندهای تاریخی میان ملتها و اراده مشترک آنها برای ساختن آیندهای بهتر است.
ضمن تشکر از جامعه دیپلماتیک و تمامی میهمانان گرامی در این مراسم، روز خزر را گرامی میداریم و برای خزر سالم، پایدار و برخوردار از جایگاه شایسته خود در همکاریهای منطقهای، تلاش خواهیم کرد.
ارسال نظر شما