جنگ علیه ایران به عمیقترین شوک نفتی در تاریخ جهان تبدیل میشود
جنگ علیه ایران بیش از یکچهارم جریان نفت را با اختلال مواجه کرده که بزرگترین بحران انرژی در تاریخ جهان است.
بهگزارش آژانس خبری مظفریه؛ نزدیک به پنج ماه از حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران میگذرد، شوک نفتی ناشی از این رویداد، الگویی آشنا را تکرار کرده است: یک منازعهی نظامی یا گسست سیاسی، چندین میلیون بشکه از عرضهی روزانهی نفت را از بازار خارج میسازد، قیمتها صعودی میشوند و تولیدکنندگان و مصرفکنندگان در پی جبران این کسری برمیآیند.
بهگزارش صندوق بینالمللی پول، جنگ ایران، عمیقترین شوک نفتی در تاریخ معاصر را ایجاد کرده است و پیشبینی میشود که وخامت آن افزایش یابد. میزان کاهش کنونی عرضهی نفت، حتی از بحرانهای بزرگی نظیر تحریم نفتی ۱۹۷۳، انقلاب ایران در ۱۹۷۹، جنگ خلیج فارس در ۱۹۹۰ و حملهی روسیه به اوکراین در ۲۰۲۲ نیز فراتر رفته است.
کاهش تولید نفت ایران همزمان با انقلاب اسلامی
در اواخر دههی ۱۹۷۰ میلادی، انقلاب ایران موجب شدیدترین کاهش تولید نفت این کشور گردید: میزان تولید از ۵.۳ میلیون بشکه در روز در سال ۱۹۷۸ به ۱.۴۸ میلیون بشکه در روز در سال ۱۹۸۰ تنزل یافت که کاهشی ۷۲درصدی را نشان میدهد و ایران را از جایگاه چهارمین تولیدکنندهی بزرگ جهان به رتبهی پانزدهم سقوط داد. عراق بهطور موقت از این وضعیت منتفع شد و در سال ۱۹۷۹ با تولید ۳.۴۹ میلیون بشکه در روز به اوج خود رسید و از ایران پیشی گرفت، اما جنگ تحمیلی که از سپتامبر ۱۹۸۰ آغاز گردید، هر دو طرف را بهشدت متأثر ساخت، تولید عراق تا سال ۱۹۸۱ به ۰.۹۱ میلیون بشکه در روز کاهش یافت، در حالی که تولید ایران در همان سال به ۱.۳۲ میلیون بشکه در روز رسید.
کویت که در سال ۱۹۷۹ روزانه حدود ۲.۶ میلیون بشکه تولید میکرد، در طول سالهای جنگ ایران و عراق (۱۹۸۸ـ۱۹۸۰) روندی نزولی را تجربه نمود؛ چرا که این کشور بهعنوان یکی از اعضای کلیدی اوپک، سیاستهای مدیریت ظرفیت را برای حفظ ذخایر عظیم راهبردی خود و هماهنگی در تعدیل تولید با سایر اعضا در پیش گرفته بود.
جنگ اول خلیج فارس و کاهش شدید تولید نفت
متعاقباً، جنگ اول خلیج فارس، شدیدترین شوک را رقم زد: تولید نفت کویت از ۰.۹۶ میلیون بشکه در روز در سال ۱۹۹۰ به ۰.۱۸ میلیون بشکه در روز در سال ۱۹۹۱ سقوط کرد، زیرا چاههای نفت آن به آتش کشیده شدند، همزمان، تولید عراق نیز در پی تهاجم و تحریمهای بینالمللی، از ۲.۸۴ میلیون بشکه در روز در سال ۱۹۸۹ به تنها ۰.۲۹ میلیون بشکه در روز در سال ۱۹۹۱ کاهش یافت. هر دو کشور در سال ۱۹۹۱ به پایینترین رتبهی جهانی خود از حیث تولید دست یافتند: کویت در رتبهی ۳۳ و عراق در رتبهی ۳۰.
روند بازگشت و آغاز جنگ عراق
کویت با سرعتی بیش از سایرین به مسیر بهبودی بازگشت و تا سال ۱۹۹۳ تولید خود را به ۱.۹۴ میلیون بشکه در روز و تا سال ۱۹۹۵ به بیش از ۲.۱ میلیون بشکه در روز رساند و میادین آسیبدیدهی خود را احیا نمود، عراق اما با تحریمهای سازمان ملل متحد با مانع مواجه شد که تولید آن را در اواسط دههی ۱۹۹۰ در سطحی پایین نگاه داشت، سپس جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ کاهش دیگری را بههمراه داشت (تولید از ۲.۱۲ بشکه در روز در سال ۲۰۰۲ به ۱.۳۴ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۰۳ رسید.)، پس از آن، با توسعهی میادین نفتی در دورهی بازسازی پس از جنگ، عراق توانست تولید خود را بیش از ۲۵۰ درصد افزایش دهد و تا سال ۲۰۱۹ به رکورد ۴.۷۸ میلیون بشکه در روز دست یابد.
تحریم مانع ایران نشد
ایران نیز با چرخههای متعددی از تحریمهای بینالمللی مواجه بوده است: تحریمهای ایالات متحده و اتحادیهی اروپا در سالهای ۲۰۱۲ـ۲۰۱۱ باعث شد تولید از ۴.۴۵ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۱۱ به ۳.۶۱ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۱۳ سقوط کند؛ توافق هستهای برجام در سال ۲۰۱۶، تولید را تا سال ۲۰۱۷ به ۴.۹۴ میلیون بشکه در روز بازگرداند و خروج یکجانبهی آمریکا از این توافق در سال ۲۰۱۸ و لغو معافیتهای صادراتی در سال ۲۰۱۹، تولید را تا سال ۲۰۲۰ به ۳.۲۵ میلیون بشکه در روز تقلیل داد.
در شرایط کنونی، با مسدود شدن تنگهی هرمز و تهدید یمن به محاصرهی تنگهی بابالمندب بهعنوان یک گذرگاه راهبردی در دریای سرخ، نزدیک به یکچهارم از کل عرضهی نفت جهان در معرض خطر جدی قرار گرفته است و بزرگترین بحران انرژی را در جهان رقم زده است.
انتهای پیام/+
ارسال نظر شما