جنگ علیه ایران رکورددار کاهش روزانه تولید نفت در تاریخ

جنگ علیه ایران بزرگترین شوک عرضه نفت را از نظر کاهش تولید روزانه در تاریخ ایجاد کرده است.

به گزارش آژانس خبری مظفریه به نقل از رویترز، جنگ علیه ایران بزرگترین شوک عرضه نفت را از نظر کاهش تولید روزانه در تاریخ ایجاد کرده است، اما بر اساس محاسبات رویترز بر پایه داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی، اوپک و وزارت انرژی آمریکا، انقلاب اسلامی ایران در ۱۹۷۹ (۱۳۵۷) همچنان بزرگترین بحران نفتی از نظر مجموع عرضه از دست رفته است.

اختلال ناشی از جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، مقایسه‌ با تحریم نفتی اعراب در سال ۱۹۷۳، انقلاب ایران و جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ را دوباره زنده کرده و در عین حال نشان داد که بازارهای جهانی انرژی چگونه تکامل یافته‌اند.

یک نوع شوک انرژی متفاوت

برخلاف بحران‌های گذشته، جنگ ایران به طور همزمان عرضه نفت خام، گاز طبیعی، سوخت‌های تصفیه‌شده و کود را مختل کرده و آسیب‌پذیری‌های ایجاد شده توسط دهه‌ها افزایش تقاضای انرژی، تجارت جهانی‌شده و نقش فزاینده خاورمیانه به عنوان یک تامین‌کننده سوخت‌های فرآوری‌شده را آشکار ساخته است.

شوک‌های نفتی دهه ۱۹۷۰ زخم‌های اقتصادی ماندگاری به جای گذاشت و سیاست انرژی را در کشورهای عمده واردکننده بازتعریف کرد. در پاسخ به آن بحران‌ها، آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) تأسیس شد تا به کشورهای صنعتی در زمینه امنیت انرژی مشاوره دهد و ذخایر اضطراری را هماهنگ کند.

این آژانس با آزادسازی رکوردشکن ۴۰۰ میلیون بشکه از ذخایر استراتژیک برای کمک به تثبیت بازارها و جبران عرضه از دست رفته خاورمیانه، به بحران کنونی پاسخ داده است.

اختلال فعلی از نظر مقیاس چگونه با گذشته مقایسه می‌شود؟

آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرد اوج کاهش عرضه از ۱۴ میلیون بشکه در روز فراتر رفت که معادل حدود ۱۳.۶ درصد از تقاضای جهانی پیش‌بینی‌شده  یعنی ۱۰۳.۳ میلیون بشکه در روز در سال جاری میلادی است.

بر اساس آمار آژانس بین‌المللی انرژی، این رقم به مراتب بزرگتر از اوج کاهش ۴.۵ میلیون بشکه در روزی است که در جریان تحریم نفتی اعراب در سال‌های ۱۹۷۳-۱۹۷۴، ۵.۶ میلیون بشکه در روز در جریان انقلاب ایران و ۴.۳ میلیون بشکه در روز در جریان جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ رخ داد.

این درگیری همچنین حدود یک‌پنجم از تولید گاز طبیعی مایع (LNG) جهانی در قطر را از مدار خارج کرده است. در جریان شوک‌های نفتی دهه ۱۹۷۰، تجارت LNG ناچیز بود و قطر تا سال ۱۹۹۶ صادرات خود را آغاز نکرد.

این اختلال پس از توقف فعالیت پالایشگاه‌های خلیج فارس وکمبود دیزل و سوخت جت، فراتر از نفت خام و گاز رفت و بازارهای سوخت را نیز درگیر کرد. پالایشگاه‌های بزرگی که در دهه‌های اخیر در سراسر خلیج فارس ساخته شده‌اند، به تامین‌کنندگان اصلی بازارهای آفریقا، اروپا و آسیا تبدیل شده‌اند. آرگوس مدیا تخمین می‌زند که این درگیری حدود ۲۴ میلیون تن از عرضه LNG را از قطر و امارات متحده عربی حذف کرده است. بر اساس داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی، تجارت جهانی LNG در سال ۲۰۲۵ به ۴۲۸ میلیون تن رسیده که معادل حدود ۵.۶ درصد از عرضه سالانه جهانی LNG است.

مدت زمان و میزان زیان‌ها در مقایسه با شوک‌های گذشته چگونه است؟

بر اساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی که در ۱۳ مه منتشر شد، مجموع کاهش عرضه از تولیدکنندگان خلیج فارس پیش از این از ۱ میلیارد بشکه فراتر رفته بود. محاسبات رویترز نشان می‌دهد با افزودن ۱۴ میلیون بشکه در روز کاهش عرضه دیگر در طول ۳۵ روز بین ۱۴ مه تا توافق موقت ۱۷ ژوئن بین آمریکا و ایران که جنگ را متوقف کرد، این درگیری حدود ۱.۵ میلیارد بشکه از عرضه بازار را حذف کرده است.

با وجود این توافق، انتظار می‌رود اختلال‌ها برای ماه‌ها و در مورد گاز، احتمالاً برای سال‌ها ادامه یابد.

انقلاب ایران باعث کاهش روزانه کمتری نسبت به بحران کنونی شد، اما تأثیر جمعی بزرگتری داشت.

وزارت انرژی آمریکا تخمین می‌زند تولید نفت خام ایران بین سال‌های ۱۹۷۸ تا ۱۹۸۱ به طور میانگین ۳.۹ میلیون بشکه در روز کاهش یافت. بر اساس محاسبات رویترز، این امر نشان‌دهنده از دست رفتن حدود ۴.۳ میلیارد بشکه تولید در طول سه سال است، هرچند بخشی از عرضه از دست رفته با افزایش تولید در سایر نقاط خلیج فارس جبران شد.

ایان سیمور، روزنامه‌نگار و نویسنده حوزه نفت، در کتاب خود که در سال ۱۹۸۰ منتشر شد، تخمین زد که ایران در سال ۱۹۷۹ به طور میانگین ۳.۱ میلیون بشکه در روز تولید داشته است، در مقایسه با حدود ۶ میلیون بشکه در روز قبل از انقلاب. این امر نشان‌دهنده زیانی بیش از ۱ میلیارد بشکه فقط در همان سال است.

بر اساس داده‌های اوپک، تولید در سال ۱۹۸۰ بیشتر کاهش یافت و به طور میانگین به ۱.۴۷ میلیون بشکه در روز رسید. محاسبات رویترز نشان می‌دهد که در مقایسه با سطوح تولید سال ۱۹۷۸، مجموع زیان‌ها در سال‌های ۱۹۷۹ و ۱۹۸۰ از ۲.۷ میلیارد بشکه فراتر رفت که همچنان بیشتر از زیان‌های ثبت‌شده تاکنون در بحران کنونی است.

در جریان تحریم نفتی اعراب در سال‌های ۱۹۷۳-۱۹۷۴، تولیدکنندگان به تدریج کاهش تولید را در طول سه ماه به ۴.۵ میلیون بشکه در روز افزایش دادند. محاسبات رویترز نشان می‌دهد که این تحریم حدود ۵۳۰ تا ۶۵۰ میلیون بشکه را از بازار حذف کرد که به مراتب کمتر از اختلال کنونی است.

بر اساس یک سند دولتی از استرالیا، عضو آژانس بین‌المللی انرژی، جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ تولید نفت را برای حدود چهار ماه مختل کرد. با فرض اینکه کاهش تولید به طور میانگین ۴.۳ میلیون بشکه در روز بوده است، محاسبات رویترز نشان می‌دهد که مجموع زیان‌ها حدود ۵۱۶ میلیون بشکه بوده که آن هم کمتر از بحران کنونی است.

انتهای پیام/۶۶