برای نقش دختر افغان، با لباس محلی میان مهاجران رفتم/ روایت بازیگر فیلم اولی فجر از «زنده شور»

ریحانه اسکندری: جشنواره فیلم فجر امسال، چهل و چهارمین دوره خودش را در بهمن ماه سال ۱۴۰۴ به پایان رساند، دوره ای که برای سینمای ایران با جلوه ای کاملاً متفاوت و پر از مسائل و چالش های متنوع همراه بود. این جشنواره که به عنوان جایگاه ویژه تولیدات سالانه سینمای ایران شناخته می شود، این بار تحت مدیریت منوچهر شاهسواری شاهد تغییرات عمده در نحوه اجرا و انتخاب آثار بود. حذف هیئت انتخاب و واگذاری تصمیم گیری مستقیم به دبیر جشنواره و مشاورانش باعث شد ۳۱ فیلم به بخش سودای سیمرغ راه پیدا کنند. این رویداد همچنین با ورود ۱۳ فیلم از کارگردانان فیلم اولی، نمایانگر حضور نسل تازه ای از استعدادهای نوین در سینمای کشور شد.

مراسم اختتامیه این جشنواره در شامگاه ۲۲ بهمن ماه در تالار وحدت برگزار شد و شاهد حضور مقامات کشور و هنرمندان برجسته بود. در این مراسم، فیلم های «سرزمین فرشته ها» و «زنده شور» با کسب ۵ سیمرغ بلورین، دستاوردهای درخشانی را به ثبت رساندند.

نمای کلی جشنواره چهل و چهارم

چهل و چهارمین دوره جشنواره در حالی برگزار شد که فضای آن تحت تأثیر وقایع سیاسی و اجتماعی ماه های منتهی به بهمن قرار داشت. مدیریت جدید تلاش کرد با ایجاد فضایی همدلانه، هنرمندان را بار دیگر با جشنواره همراه کند. البته حواشی مربوط به انصراف ها و عدم حضور تعدادی از برندگان در اختتامیه همچنان از چالش های دبیرخانه بود. با این حال، بیش از ۵ میلیون نفر جشنواره را به صورت آنلاین و حضوری همراهی کردند و این نشان از تداوم ارتباط بین مردم و سینمای ملی ایران دارد.

در این دوره، تمرکز بسیاری بر تولیدات اجتماعی، جنایی، و دفاع مقدسی صورت گرفت و فیلم هایی مثل «اردوبهشت»، «اسکورت»، «نیم شب» و «زنده شور» محل توجه منتقدان قرار گرفتند.

تصویری از فیلم «زنده شور»

محوریت جنجالی «زنده شور»

فیلم سینمایی «زنده شور» اثر کاظم دانشی یکی از آثار برجسته و بحث برانگیز جشنواره امسال بود. کاظم دانشی که پیش تر با فیلم «علف زار» توانایی خود را در ارائه داستان هایی حقوقی-قضایی به نمایش گذاشته بود، این بار به سراغ مفاهیم عمیق تر نظیر عدالت، قصاص و جنبه های اخلاقی مرتبط با بخشش رفته است.

این اثر اجتماعی-جنایی داستانی پرتنش از چند ساعت پایانی زندگی تعدادی از محکومان به اعدام را روایت می کند. روایت بر پایه یک چارچوب زمانی محدود بنا شده است که در هر لحظه بین زندگی و مرگ شخصیت ها فاصله ای ظریف ایجاد می کند و مخاطب را در موقعیتی احساسی و اخلاقی قرار می دهد.

داستانک ها و شخصیت ها

در این فیلم، چند داستانک مرتبط حول محور شخصیت «مرتضی زند» شکل می گیرد، که نقشش را بهرام افشاری ایفا کرده است. مرتضی زند که نماینده دادستان است، با تضاد درونی ناشی از وظایف خود و احساسات انسانی مواجه می شود و همین درون مایه به جذابیت فیلم افزوده است.

پرونده های مرتبط با پنج محکوم نیز هر کدام در عمق فیلم جای دارند:

• امیر (بازی امیر جعفری): مردی که در شب آخر زندگی اش درخواست پیتزا می کند.
• شایان: فردی که پس از بحران خانوادگی خود، مرتکب قتل والدینش شده است.
• پدرام: مردی که همسر خود را به دلیل سوءظن و حسادت کشته است.
• عبدالله (بازی حامد بهداد): سارق خودرو که قتل صاحب آن را مرتکب شده است.
• سجاد پوریان: جوانی که در دفاع از دختری، سه مرد افغانستانی را به قتل رسانده است.

نقدها و نظرها

دیدگاه منتقدان درباره «زنده شور» بسیار متفاوت بود. برخی ساختار داستان و دکوپاژ دقیق دانشی را در القای فشار روانی و فضای زندان ستودند و آن را نمونه ای خوب از ترکیب سینمای اجتماعی و تجاری دانستند. با این حال، برخی ضعف هایی در بخش پایانی فیلم، از جمله طولانی بودن برخی دیالوگ ها و ابهام در ساختار ضدقهرمان، مطرح کردند. با وجود این اختلاف ها، تقریباً تمامی منتقدان بر بازی درخشان بازیگران، به ویژه بهرام افشاری، اتفاق نظر داشتند.

افتخارات «زنده شور»

این فیلم با نامزدی در ۱۱ بخش و کسب ۵ سیمرغ بلورین از جمله موفق ترین آثار جشنواره بود. کاظم دانشی نیز در نشست خبری خود از لزوم استفاده سینما به عنوان جایی برای بیان اعتراض اجتماعی سخن گفت و با تحریم جشنواره مخالفت کرد.

کاظم دانشی در نشست خبری فیلم «زنده شور»

ابعاد هنری و تکنیکی

یکی از موارد قابل توجه فیلم، موسیقی ساخته شده توسط کارن همایونفر بود که با ترکیب سازهای زهی، فضای دراماتیکی خلق کرد. علاوه بر این، فیلمبرداری هادی بهروز و تدوین خشایار موحدیان نیز جنبه هایی ستودنی داشتند. همچنین، مارال فرجاد با نقش مکمل توانست سیمرغ بلورین را از آن خود کند.

رز شریفی؛ چالش ایفای نقش دختر افغانستانی

رز شریفی که در این فیلم نقش دختر افغان قربانی را بر عهده دارد، نخستین تجربه سینمایی خود را سپری کرده و برای ایفای این نقش تحقیقات بسیاری انجام داده است. شریفی با توضیح فرآیند آمادگی خود گفت: «برای ایفای این نقش با شخصیت های واقعی افغان ارتباط برقرار کردم و تلاش کردم با پوشیدن لباس محلی و صحبت با آن ها احساسات واقعی شان را درک کنم.»

رز شریفی همچنین درباره سخت گیری های کاظم دانشی و تأثیر آن ها بر کیفیت نقش آفرینی اش تأکید کرد و افزود: «تمرین های مکرر و استفاده از مشاوران لهجه توانست کمک بزرگی باشد که نقشم به خوبی اجرا شود.» شریفی در پایان با اظهار همدردی با خانواده های داغ دیده حوادث اخیر کشور، از این فرصت برای حضور در سینما و بیان مسائل اجتماعی تقدیر کرد.